Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, çünkü hafıza kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır çünkü kalabalık ortamlarda hafif notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her çubuk aynı terazide tartılır böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım sırasında telefon uzakta durursa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ama temiz gelir tabii ki bu düzen her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. Tüplü kısa puro kutusu gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer zira asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills yoğunluğu nasıl benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe notalar baskın olabilir gerçekten ısınmış tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Evrelerin sınırı genellikle net olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek gerekir. Çok sık nefes almak ısıyı yükseltir ve tadı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman sabit ışık ile sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu kişi için işe yarar bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda kalır ve sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan ondalık puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen puandır, çünkü dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini da izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla yanar, bu yüzden keskin tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı çok daha çabuktur. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz yanma hızı de tadı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Kalın çubuklarda çekiş daha serin gelir ama notalar sonradan açılır hem de bu hız tadın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha okunur kılar ama şiddetini azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi sonra geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Böylece yoğun tat ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük gelse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı daha geniş gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net verir üstelik burun tıkalıyken denenen tadımlar sağlam olmaz. Short sports yoğunluğu nasıl gibi ince bir çubuk de fındıksı tonu daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş de ince tonları örter. Güç dilde düşük fakat burunda belirgin olabilir benzer biçimde ağır bir öğünden hemen sonra algı azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan kişiler açısından ilk adımda burundan gelen ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı da detay göstermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur zira yorgun bir ağız en güçlü notayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de tat algısını azaltır. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz görünür bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında sade çay de kullanılabilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı olduğundan yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta kalır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de kakao notasını hızla gösterip sona erer çünkü geçiş uzun süre değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak yararlıdır. Boy küçüldükçe aroma katmanı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir deneme yoğunluk konusunda güvenilir bir fikir vermez yani her deneme önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir tadım defteri tutmak işe yarar yoksa aynı notalar her seferinde baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao tonu değişiyor mu görülür üstelik aynı ürüne geri dönüp göz atmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Saat, çubuk ismi ve puan deftere girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan açıldığında şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki puandan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre belirgin sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, içimin ağızdaki dokusunu anlatır; yoğunluk ise tatların şiddetidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda değildir. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir tonunu net verebilir mesela ağır bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını güçlü tutar kaldı ki dolgun bir içim notasız da kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü aroma verebilir aksi durum da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk ayrımı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ve düzenli kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma izlenimini en az tütün kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda çubuk çabuk yanar ve baharatlı notalar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını da kayda eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de duman tıkanır hem de lezzet silikleşir ısı de tütünün yanma hızını etkileyen ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Tadımda magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark net okunur değerlendirme günü planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki hava veya koku çıkar. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki çubuğun tadı hatalı okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse yanış yapısı şaşar.